Η Τεχνολογία την εποχή της επανάστασης του 1821

Η Τεχνολογία των Ελλήνων την Εποχή της Επανάστασης του 1821

Η Ελληνική Επανάσταση του 1821 υπήρξε ένας αγώνας ελευθερίας απέναντι στην Οθωμανική Αυτοκρατορία, με πενιχρά τεχνολογικά μέσα, αλλά με τεράστιο θάρρος, πίστη και αυταπάρνηση.

 Ιστορικό και Ιδεολογικό Πλαίσιο της Ελληνικής Επανάστασης του 1821

• Οι ρίζες της εθνικής συνείδησης εντοπίζονται από τον 13ο αιώνα.
• Ο Νεοελληνικός Διαφωτισμός (18ος αιώνας) ενίσχυσε την ιδέα ενός ανεξάρτητου ελληνικού έθνους.
• Η Φιλική Εταιρεία, ιδρυμένη το 1814 στην Οδησσό, οργάνωσε την προετοιμασία της Επανάστασης.

Η Τεχνολογία του 19ου Αιώνα

Την εποχή εκείνη, στην Ευρώπη και τη Βόρεια Αμερική σημειώνονταν τεράστιες τεχνολογικές εξελίξεις:

• Βελτιώση της Ατμομηχανής από τον Watt με αποτέλεσμα να ξεκινά η εποχή της βιομηχανικής επανάστασης
•  Νέες πηγές Ενέργειας ,όπου έχουμε την εφεύρεση του ηλεκτρισμού –  και την  ανακάλυψη κοιτασμάτων πετρελαίου
• Νέα μέσα μεταφοράς με την τοποθέτηση της ατμομηχανής σε τρένα και πλοία
• Επικοινωνίες ,όπου με την χρήση της ηλεκτρικής ενέργειας έχουμε  την εφεύρεση του τηλέγραφου 

Ωστόσο, η υπόδουλη Ελλάδα παρέμενε τεχνολογικά πολλούς  αιώνες πίσω. 

Οι  Έλληνες  έμποροι γνώριζαν κάποιες καινοτομίες κυρίως μέσω των εμπορικών επαφών τους με την Ευρώπη.

 Οι Επικοινωνίες στην Ελλάδα της Επανάστασης

Οι επικοινωνίες βασίζονταν σε:

• Αγγελιοφόρους πεζούς ή έφιππους που μετέφεραν προφορικά ή γραπτά μηνύματα ,με κίνδυνο της ζωής τους από τους ληστές
• Φωτιές / καπνούς για σήματα σε μεγάλες αποστάσεις 
• Έντυπα τυπωμένα σε ελληνικές παροικίες του εξωτερικού όπου μετέφεραν ειδήσεις από την Ευρώπη  στους Έλληνες 

 Θαλάσσιες Μεταφορές την εποχή της Επανάστασης του 1821

Οι θαλάσσιες μεταφορές γίνονταν με διαφόρων τύπων πλοία που ήταν ξύλινα  και κινούνταν με την βοήθεια πανιών-ιστία  ή κωπήλατα.

🔸 Ο Προσανατολισμός του πλοίου και η πορεία του γίνονταν  με σημάδια στην ξηρά κυρίως την ημέρα  ή τα αστέρια  την νύχτα(η χρήση της  πυξίδας ήταν σπάνια).
🔸 Η ναυτοσύνη των ελλήνων ναυτικών  και η δεξιοτεχνία των καραβομαραγκών ήταν μοναδικές.

Ναυπηγεία -Ταρσανάδες:  Υπήρχαν στα νησιά Ύδρα, Σπέτσες, Ψαρά, Σάμος κ.ά.
Τύποι  ελληνικών πλοίων:

• Μπρίκι – Μπρικογολέτα – Γολέτα – Μπρατσέρα
• Πυρπολικά
• Κορβέτες – Σακολέβες

 Το Ατμόπλοιο «Καρτερία»

Τον Σεπτέμβριο του 1826 έφτασε στο Ναύπλιο το Perseverence, το μοναδικό από τα έξι ατμόπλοια, που χρηματοδοτήθηκαν από το δεύτερο αγγλικό δάνειο, με ουσιαστική συμμέτοχη στον Αγώνα. Μετονομάστηκε σε Καρτερία.

Ο Samuel Howe, που υπηρέτησε στο πλοίο ως γιατρός γράφει: "Ήταν ένα όμορφο, δυνατό καράβι, μεγάλο σαν κορβέτα με οκτώ κανόνια των 68 που έριχναν πυκνά πυρά σε ευθυτενή τροχιά … το είχαν εφοδιάσει με μηχανή δυσανάλογη για το βάρος του … πολύ πρόχειρα φτιαγμένη για να βασιστεί κάνεις σε αυτήν. Το κυβερνούσε ο σεμνός και έμπειρος Φρανκ Άμπνεϋ Άστιγξ, στου οποίου τη σύνεση και τις ακούραστες προσπάθειες η Ελλάδα οφείλει το πρώτο εθνικό καράβι". 

Το Καρτερία ήταν ένα προβληματικό πλοίο, λόγω της πειραματικής του τεχνολογίας, και συχνά παρουσίαζε βλάβες. Είχε, ωστόσο, εκπληκτική δύναμη πυρός και η ατμοκίνηση του έδινε πλεονέκτημα στην άπνοια ή κόντρα στον άνεμο. Συνέβαλε αποφασιστικά στις επιχειρήσεις στις οποίες έλαβε μέρος (κυρίως στον Κορινθιακό και τον Πατραϊκό). Παροπλίστηκε το 1830 και ελλιμενίστηκε στον ναύσταθμο του Πόρου. Δεν επανήλθε στην ενεργό δράση και μετά το 1841 δεν αναφέρεται στους ναυτικούς καταλόγους.

Όπλα της Επανάστασης 1821 

Τα όπλα της Ελληνικής Επανάστασης του 1821 αποτελούσαν ένα μείγμα βαλκανικών, ανατολίτικων και ευρωπαϊκών τύπων, με κυρίαρχα το καριοφίλι (τουφέκι), το γιαταγάνι (σπαθί) και την πιστόλα. Οι αγωνιστές χρησιμοποιούσαν επίσης άγχέμαχα όπλα όπως κάμες, τσεκούρια και κεφαλοθραύστες, συχνά λαφυραγωγημένα από τους Οθωμανούς

Κύρια Όπλα της Επανάστασης:

Καριοφίλι (Carlo e figli το εργοστάσιο που το έφτιαχνε): Το κύριο εμπροσθογεμές μακρύκαννο όπλο των Ελλήνων, συχνά βενετσιάνικης προέλευσης, με χαρακτηριστικό μακρύ σιδερένιο σωλήνα.Το μπαρούτι κατασκευάζονταν στους μπαρουτομυλους της Δημητσάνας και αλλού .Για λίπανση των κινούμενων μερών γίνονταν με το μεδούλι από τα ζώα 

Γιαταγάνι: Κυρτό σπαθί, πολύ δημοφιλές, το οποίο έφεραν στη μέση τους, ιδανικό για μάχες σώμα με σώμα.

Πιστόλα: Βαριά πιστόλα (κουμπούρα) που χρησιμοποιούνταν από τους οπλαρχηγούς.

Πάλα/Σπάθα: Σπαθιά με πιο ευρωπαϊκή ή ανατολίτικη τεχνοτροπία.

Κάμα/Μαχαίρι: Μικρά μαχαίρια και εγχειρίδια για στενές επαφές.

Τσεκούρια/Μπαλτάδες: Χρησιμοποιούνταν τόσο στη στεριά όσο και στη θάλασσα.

Τοπούζια (Κεφαλοθραύστες): Ειδικά ρόπαλα με μεταλλική κεφαλή.

Χαρακτηριστικά:

Τα όπλα ήταν συχνά πλούσια διακοσμημένα με ασήμι και δέρμα, ενώ θεωρούνταν «συντροφιά» του αγωνιστή, ο οποίος συχνά τους έδινε γυναικεία ονόματα. Η προμήθεια τους γινόταν είτε μέσω λαφυραγωγίας από τον εχθρό, είτε αγοράζονταν, είτε κατασκευάζονταν από ντόπιους τεχνίτες

Εκπαίδευση των νέων την εποχή της Επανάστασης του 1821

• Τα βιβλία ήταν σπάνια και συχνά χειρόγραφα.
• Οι μαθητές έγραφαν  σε χαρτι που ηταν λιγοστό με πέννα (φτερό στα ιταλικα η μεταφραση της) και μελάνι από κάρβουνο, θείο, σίδηρο.
• Ο φωτισμός γινόταν με κεριά ή καντήλια με λάδι ή λιπος ζωων

Η μόρφωση μεταδιδόταν  κυρίως μέσα από εκκλησιαστικά σχολεία από ιερείς  που γνώριζαν ανάγνωση και γραφή.

Διατροφή των Αγωνιστών της Επανάστασης του 1821

Η διατροφή των αγωνιστών του 1821 ήταν λιτή, ξερή και βασιζόταν σε όσα μπορούσαν να μεταφέρουν ή να βρουν στην ύπαιθρο, λόγω των συνεχών μετακινήσεων. Κύρια τροφή τους ήταν το παξιμάδι, το ψωμί, οι ελιές, το τυρί και το κρασί, ενώ σπανιότερα κατανάλωναν ψητό κρέας (κυρίως αρνιά/κατσίκια ή κυνήγι) που έψηναν σε αυτοσχέδιες σούβλες

Βασικά στοιχεία της διατροφής των αγωνιστών του 1821

Ψωμί και Παξιμάδια: Αποτελούσαν τη βάση, καθώς διατηρούνταν για μεγάλο διάστημα.

Ελιές και Τυρί: Εύκολα στη μεταφορά, αποτελούσαν σταθερό συστατικό του συσσιτίου.

Κρέας: Έτρωγαν κρέας, κυρίως αμνοερίφια, σε γιορτές ή όταν έβρισκαν, συχνά ψημένο πρόχειρα.

Κυνήγι: Λαγοί και πέρδικες συμπλήρωναν τη διατροφή τους, ειδικά για τους κλέφτες.

Ποτά: Το κρασί ήταν συνηθισμένο, ενώ κατανάλωναν επίσης πετιμέζι.

Τρόπος μαγειρέματος: Έψηναν σε ανοιχτές φωτιές ( σε μπακίρια,σε πήλινα σκεύη και σούβλες) ή σε λάκκους στο έδαφος. 

Η έλλειψη τροφής ήταν συχνό φαινόμενο, αναγκάζοντάς τους σε πολυήμερη ασιτία ή κατανάλωση όποιων λιγοστών εφοδίων διέθεταν, ενώ η διατροφή τους ήταν συχνά εξαρτημένη από τις συνθήκες του αγώνα. 

Ιατρική φροντίδα των αγωνιστών του 1821

Η ιατρική φροντίδα των αγωνιστών του 1821 ήταν υποτυπώδης, βασιζόμενη κυρίως σε εμπειρικούς γιατρούς («κομπογιαννίτες», «βικογιατρούς», και λαϊκά γιατροσόφια λόγω έλλειψης εξειδικευμένου προσωπικού και φαρμάκων.

 Η περιποίηση τραυμάτων γινόταν με ρακή, κρασί, βότανα(βαλσαμόλαδο-λάβδανο) και λάδι.

Σε περίπτωση διαστρέμματος πρακτικοί γιατροί προσπαθούσαν να επαναφέρουν το άκρο με μαλάξεις,χρησιμοποιούσαν επίσης επιθέματα με κρεμμύδια για να απαλύνουν τον πόνο.

Σε περίπτωση κατάγματος ένωναν τα σπασμένα μέλη  με ένα ξύλο την κλάπα ,και με λωρίδες από ύφασμα την στερέωναν . Από πάνω έβαζαν χτυπημένα ασπράδια αυγού που μετά από λίγο γίνονταν σκληρά σαν γύψος. 

Ενδυμασία Ελλήνων το 1821

Η ενδυμασία των Ελλήνων κατά την Επανάσταση του 1821 χαρακτηριζόταν από ποικιλία, με κυρίαρχη τη φουστανέλα στη στεριανή Ελλάδα και τη βράκα στα νησιά. Οι οπλαρχηγοί φορούσαν πλούσια κεντημένες φορεσιές με σελλάχι για τα όπλα, ενώ οι απλοί αγωνιστές φορούσαν απλούστερα ρούχα, τσαρούχια από δέρμα και άσπρο πουκάμισο.

 Τα περισσότερα υφάματα είχαν σαν βάση το πρόβειο μαλλί.Το βάψιμο γινόταν με φυτικές βαφές κατα κύριο λόγο.Η δε κατασκευή τους γίνοντα σε  απλούς αργαλειούς αποκλειστικά από γυναίκες.Κάποια υφάσματα που χρησιμοποιούσαν οι εύποροι ήταν εισαγόμενα από Ευρώπη και Ανατολή

Βασικά Στοιχεία Ανδρικής Ενδυμασίας 1821

Φουστανέλα: Το σήμα κατατεθέν των αγωνιστών, λευκή με πολλές πτυχές, που συμβόλιζε την καθαρότητα.

Σελλάχι: Δερμάτινη ζώνη στη μέση για τη μεταφορά όπλων (κουμπούρες, χατζάρι) και πυρομαχικών.

Τσαρούχια: Υποδήματα από ακατέργαστο δέρμα, συχνά με φούντα.

Φέσι: Κάλυμμα κεφαλής, συνήθως κόκκινο.

Ντουλαμάς: Εξωτερικό ένδυμα (πανωφόρι).

Βράκα: Παραδοσιακό ένδυμα των νησιωτών σε μαύρο χρώμα .

Μπουραζάνα:παντελόνι άσπρο των Ηπειρωτών

Γυναικεία Ενδυμασία 1821

Η γυναικεία ενδυμασία διέφερε πολύ ανάλογα με την περιοχή, παρουσιάζοντας μεγάλη ποικιλία.

Αποτελούνταν από πουκάμισο, φουστάνι, γιλέκο και κεφαλόδεσμο.

Συμπέρασμα

Η Επανάσταση του 1821  χωρίς κάποια σημαντική τεχνολογία αλλά με περίσσεια γεναιότητα  ,ήταν αγώνας ελευθερίας των Ελλήνων  για   να θεμελιώσουν το νεότερο ελληνικό κράτος