Η Εργονομία είναι η επιστήμη που ασχολείται με το σχεδιασμό εργαλείων-μηχανών-μέσων επικοινωνίας-μεταφορικών μέσων ώστε να ταιριάζουν με τους ανθρώπους που τα χρησιμοποιούν, και όχι το αντίθετο.
Σκοπός της εργονομίας είναι να κάνει τις εργασίες πιο εύκολες, ασφαλείς, άνετες και αποδοτικές.
Τι μελετά η εργονομία;
Η εργονομία απαντά σε τέσσερις βασικές ερωτήσεις:
- ΠΟΙΟΣ: Ποιος είναι ο χρήστης; (ύψος, βάρος, ηλικία, ικανότητες)
- ΤΙ: Τι εργασία κάνει; (π.χ. σηκώνει βάρη, πληκτρολογεί, οδηγεί)
- ΠΩΣ: Πώς την κάνει; (κινήσεις, στάση σώματος)
- ΜΕ ΤΙ: Με τι εργαλεία και σε ποιο περιβάλλον; (οθόνη, καρέκλα, φωτισμός)
Συνδυάζοντας αυτά, η εργονομία προτείνει αλλαγές για να βελτιωθεί η αλληλεπίδραση.
Παραδείγματα Εφαρμογών εργονομίας
Σταθμοί Εργασίας Γραφείου:
Καρέκλες: Χρήση ρυθμιζόμενων καρεκλών με υποστήριξη της μέσης (οσφυϊκή χώρα).
Οθόνες: Τοποθέτηση της οθόνης σε απόσταση 40-60 εκατοστών και στο ύψος των ματιών για αποφυγή αυχενικών προβλημάτων.
Πληκτρολόγιο/Ποντίκι: Τοποθέτηση ώστε ο καρπός και ο αγκώνας να βρίσκονται στην ίδια ευθεία.
Βιομηχανία και Χειρονακτική Εργασία:
Μεταφορά φορτίων: Χρήση μηχανικών βοηθημάτων (π.χ. καρότσια, γερανοί) για την ανύψωση βαρέων αντικειμένων, μειώνοντας τον κίνδυνο τραυματισμών.
Εργαλεία: Σχεδιασμός εργαλείων με λαβές που μειώνουν την ανάγκη για υπερβολική δύναμη ή άβολες κινήσεις του καρπού.
Σχεδιασμός Χώρου και Προϊόντων:
Γραμμές συναρμολόγησης: Ρύθμιση του ύψους των πάγκων εργασίας ώστε ο εργαζόμενος να μην σκύβει.
Διεπαφή Χρήστη (UI): Σχεδιασμός λογισμικού ή μηχανημάτων (π.χ. ΑΤΜ) με απλή διάταξη για εύκολη κατανόηση από τον χρήστη.
Εργασία από το Σπίτι (Teleworking):
Αυτοσχέδια ρυθμίσεις: Χρήση βιβλίων για την ανύψωση του laptop, μαξιλαριών για στήριξη της μέσης και τοποθέτηση του πληκτρολογίου σε χαμηλότερο επίπεδο
Γιατί είναι σημαντική η εργονομία
Η εργονομία είναι κρίσιμη γιατί προσαρμόζει το περιβάλλον εργασίας, τα εργαλεία και τις διαδικασίες στις φυσικές και νοητικές ικανότητες του ανθρώπου, βελτιώνοντας την υγεία και την παραγωγικότητα. Μειώνει τον κίνδυνο μυοσκελετικών διαταραχών (πόνοι σε πλάτη, αυχένα, καρπούς) και την εργασιακή κόπωση, ενώ παράλληλα αυξάνει την αποδοτικότητα και την ικανοποίηση των εργαζομένων.
Βασικοί λόγοι σημασίας της εργονομίας:
Πρόληψη Τραυματισμών & Υγεία: Προστατεύει από χρόνιους πόνους, επαγγελματική εξουθένωση (burnout) και σύνδρομο καρπιαίου σωλήνα λόγω λανθασμένης στάσης σώματος ή επαναλαμβανόμενων κινήσεων.
Αύξηση Παραγωγικότητας & Αποδοτικότητας: Ένας σωστά σχεδιασμένος χώρος εργασίας (π.χ. σωστό ύψος γραφείου, φωτισμός) επιτρέπει την ταχύτερη και ακριβέστερη εκτέλεση εργασιών, μειώνοντας τα λάθη.
Βελτίωση Ποιότητας Ζωής & Ψυχολογίας: Ο περιορισμός της σωματικής δυσφορίας μειώνει το εργασιακό στρες και βελτιώνει τη διάθεση και την ευεξία.
Μείωση Κόστους για Επιχειρήσεις: Η επένδυση σε εργονομικό εξοπλισμό οδηγεί σε λιγότερες αναρρωτικές άδειες και αυξημένη αφοσίωση των εργαζομένων.
Ετυμολογία
Η λέξη προέρχεται από τις ελληνικές λέξεις Έργο (δουλειά) και Νόμος (κανόνας), δηλαδή «οι νόμοι της εργασίας» ή καλύτερα «η νομή της εργασίας».
Συμπέρασμα
Η εργονομία δεν αφορά απλώς την άνεση. Είναι η επιστήμη του σχεδιασμού του χώρου εργασίας που φροντίζει ο άνθρωπος να ταιριάζει τέλεια με τη δουλειά του και τα εργαλεία του — και όχι το αντίθετο.
