Ο ρόλος της παρατήρησης στην εξέλιξη της τεχνολογίας είναι καθοριστικός, γιατί σχεδόν κάθε τεχνολογική καινοτομία ξεκινά από την προσεκτική μελέτη του κόσμου γύρω μας και των αναγκών του ανθρώπου.

Η παρατήρηση αποτελεί θεμέλιο της γνώσης και της σοφίας, επιτρέποντας την κατανόηση του κόσμου πέρα από την επιφάνεια. 
Σπουδαία γνωμικά τονίζουν ότι η προσεκτική παρατήρηση και η εμπειρία είναι καλύτεροι δάσκαλοι από τα βιβλία.
Δεν χρειαζόμαστε περισσότερες γνώσεις, αλλά περισσότερη σοφία. Και η σοφία προέρχεται από την παρατήρηση.
Βούδας –    (563-483 π.Χ.)

Λίγη παρατήρηση και πολλή ανάλυση οδηγούν σε λάθη. Πολλή παρατήρηση και λίγη ανάλυση οδηγούν στην αλήθεια.
Alexis Carrel –  Γάλλος ερευνητής ιατρικής  (1873-1944)

Πρώτα απ’ όλα, η παρατήρηση της φύσης  από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα έχει εμπνεύσει πολλές τεχνολογικές εξελίξεις και  είναι σίγουρο ότι αυτό θα συμβαίνει και στο μέλλον.

Η παρατήρηση  γίνεται κυρίως μέσω της όρασης με την οποία ο άνθρωπος λαμβάνει απο   το 80 % των πληροφοριών που θα λάβει στη ζωή του.

 Ο άνθρωπος, παρατηρούσε αρχικά  τη φύση ,ψάχνοντας  τροφή   και  αργότερα να βρεί, πέτρες ή ξύλα  για να τα χρησιμοποιήσει για εργαλεία για  την καλλιέργεια  της τροφής αλλά και για να προστατευθεί.

Αργότερα παρατηρούσε  τα φυσικά φαινόμενα  για να επιλέξει τη σωστή εποχή για να καλλιεργήσει  τη τροφή του. 

Παρατηρώντας τους  οργανισμούς, μπόρεσε να μιμηθεί μηχανισμούς που είχαν και ήταν  εξαιρετικά αποδοτικοί (βιομιμητική). Για παράδειγμα,  η παρατήρηση   ενός κορμού που επέπλεε σε ένα ποτάμι τον ενέπνευσε να φτιάξει την πρώτη σχεδία ή ο τρόπου πτήσης των πουλιών συνέβαλε στην ανάπτυξη της αεροπλοΐας, ενώ η μελέτη της δομής των ιστών της αράχνης οδήγησε στη δημιουργία ανθεκτικών συνθετικών υλικών.

Επιπλέον, η παρατήρηση των καθημερινών προβλημάτων της κοινωνίας οδηγεί στην αναζήτηση λύσεων.

 Οι τεχνολογικές συσκευές και εφαρμογές δημιουργούνται συχνά επειδή κάποιος εντόπισε μια δυσκολία ή μια ανάγκη: την ανάγκη για ταχύτερη επικοινωνία, για εξοικονόμηση χρόνου ή για μεγαλύτερη ασφάλεια. Έτσι, η παρατήρηση της ανθρώπινης συμπεριφοράς και των κοινωνικών συνθηκών λειτουργεί ως αφετηρία για καινοτομία.

Ακόμη, η παρατήρηση παίζει σημαντικό ρόλο στη βελτίωση της υπάρχουσας τεχνολογίας. Μέσα από τη χρήση και την αξιολόγηση των τεχνολογικών μέσων, εντοπίζονται αδυναμίες και λάθη, τα οποία οδηγούν σε αναβαθμίσεις και πιο αποδοτικά συστήματα. 

Χωρίς συνεχή παρατήρηση και ανατροφοδότηση, η τεχνολογία θα παρέμενε στάσιμη.

Παραδείγματα από τη φύση

  • Ραντάρ: Η παρατήρηση του τρόπου με τον οποίο οι νυχτερίδες προσανατολίζονται στο σκοτάδι με ηχοεντοπισμό οδήγησε στην ανάπτυξη των συστημάτων ραντάρ.κάτι αντίστοιχο έγινε και με τα δελφίνια
  • Υποβρύχια: Η μελέτη της κίνησης και του σχήματος των ψαριών και των δελφινιών βοήθησε στον σχεδιασμό πιο υδροδυναμικών υποβρυχίων.
  • Velcro (σκρατς): Δημιουργήθηκε μετά την παρατήρηση των σπόρων που κολλούσαν στο τρίχωμα ζώων και στα ρούχα.
  • Αυτοκαθαριζόμενες επιφάνειες: Η παρατήρηση των φύλλων του λωτού οδήγησε σε υλικά που δεν συγκρατούν βρωμιά και νερό.

Παραδείγματα από την καθημερινή ζωή

  • Έξυπνα κινητά τηλέφωνα: Προέκυψαν από την παρατήρηση της ανάγκης για άμεση επικοινωνία, πρόσβαση στο διαδίκτυο και πολυλειτουργικές συσκευές.
  • GPS: Αναπτύχθηκε για να καλύψει την ανάγκη ακριβούς προσανατολισμού και πλοήγησης στις μετακινήσεις.
  • Αυτόματες πόρτες: Δημιουργήθηκαν έπειτα από παρατήρηση της δυσκολίας πρόσβασης σε δημόσιους χώρους, ειδικά για άτομα με αναπηρία.

Παραδείγματα από την επιστήμη και τη βιομηχανία

  • Μικροσκόπιο και τηλεσκόπιο: Η παρατήρηση των περιορισμών της ανθρώπινης όρασης οδήγησε στη δημιουργία οργάνων που επεκτείνουν τις αισθήσεις μας.
  • Ρομπότ παραγωγής: Προέκυψαν από την παρατήρηση της κόπωσης και των λαθών στην ανθρώπινη εργασία
  • Τεχνητή νοημοσύνη: Αναπτύχθηκε μέσα από την παρατήρηση του τρόπου με τον οποίο μαθαίνει και αποφασίζει ο ανθρώπινος εγκέφαλος .

Η παρατήρηση λειτουργεί ως το πρώτο και πιο ουσιαστικό βήμα στην τεχνολογική εξέλιξη. Μέσα από τη μελέτη της φύσης, της κοινωνίας και των ανθρώπινων αναγκών, η τεχνολογία εξελίσσεται συνεχώς, προσφέροντας λύσεις που βελτιώνουν την ποιότητα ζωής.